Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre ise “Ulusal yasalarca daha genç bir yaşta reşit sayılma hariç, 18 yaşın altındaki her insan çocuk sayılır”.

Çocuk ihmali ve istismarı kavramları sık sık birbirine karıştırılmaktadır. Fakat faklı davranışlar içermektirler.

Çocuk ihmali, çocuğa bakmakla yükümlü kimsenin çocuğun gelişimi için gerekli ihtiyaçları karşılamaması veya bu ihtiyaçları dikkate almamasıdır. Bu ihtiyaçlar ; sağlık, eğitim, duygusal gelişim, beslenme, barınma ve güvenli yaşam şartlarıdır.

Çocuk istismarı ise 0-18 yaş aralığındaki çocuğun sağlığını, fiziksel gelişimini, psiko-soyal gelişimini bilerek veya bilmeyerek olumsuz etkileyen her türlü harekete denir.

İstismar ve İhmal Çeşitleri

Fiziksel İhmal: Yetersiz beslenme, giydirme, hijyen ya da bakım sunma olarak ortaya çıkar. Küçük yaş çocuklarda annenin çocukların temel ihtiyaçlarını karşılamada yetersizlik olarak ortaya çıkarken daha büyük çocuklarda yanında yetişkin bulunmadan uzun süre çocuğun yalnız bırakılması, gece geç saatlere kadar çocuğun nerede olduğunun bilinmemesi ve umursanmaması olarak da görülmektedir.

Fiziksel İstismar: Çocuğun kaza dışı sebeplerle bir yetişkin tarafından yaralanması ve örselenmesidir.

Fiziksel istismarın nedenleri arasında ebeveynlerde görülen pskiyatrik bozukluk, uyuşturucu madde bağımlılığı, sosyal destek yokluğu, çocuklukta kendilerinin de istismara uğramış olması, aile içi geçimsizlik, işsizlik- ekonomik sıkıntılar,eğitimsizlik, küçük yaşta anne-baba olma gibi nedenler vardır.

Fiziksel istismara uğrayan çocuklar kişilerarası, bilişsel, duygusal, davranışsal problemler göstermektedir. Gelişimsel sorunlar yaşamakta, akademik başarıları düşük olmakta ve  bu durum uyuşturucu madde bağımlılığına neden olmaktadır.

Fiziksel istismara maruz kalmış çocuklar kendilerine olumsuz bakış açısı geliştirmekte ve diğer çocuklara göre daha öfkeli ve saldırgan olmaktadır.

Duygusal İhmal ve İstismar: Çocuğun gereksinim duyduğu ilgi, sevgi ve şefkat bakımından yoksun bırakılarak psikolojik hasara uğratılmasıdır.

Duygusal ihmal ve istismar çok yaygın olmasına rağmen fark edilmesi, tanımlanması ve yasalar önünde ispatlanması en zor ihmal ve istismar türüdür.

Aşağılama, yalnız bırakma, korkutma, yıldırma, önemsememe, küçük düşürme, aşırı baskı ve otorite kurma gibi psikolojik olarak yıpratıcı davranışlar örnek olarak verilebilir.

Cinsel İstismar: Bir kişinin, çocuğa yönelik cinsel haz duyma amacıyla ; cinsel organlarına dokunma veya dokundurtma, teşhircilik yapması, tecavüz, fuhuşa zorlama, pornografi gibi türlü suçlarda cinsel obje olarak kullanılması, çocuğun yanında pornografik görüntüler izlenmesi ve izletilmesi gibi durumlardır. 

Cinsel istismara uğramış olan çocuklarda; parmak emme, tırnak yeme, enüresis (alt ıslatma), enkopresis (kaka kaçırma) gibi davranışlara sık rastlanmaktadır. Bunun yanı sıra fobiler ve uyku bozuklukları, kız çocuklarda erkek çocukların yanında güvensizlik ve anksiyete (kaygı) belirtileri, bulantı, kusma, karın ağrıları, baş ağrıları gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Daha büyük çocuklarda; suçluluk hissi ve depresyon görülebilir. Suçluluk hissi, olayın kendisinden değil aile fertleri ile daha sonra yaşanan olaylardan kaynaklanır. Ergenler; okulda akademik ve davranış sorunları, suça eğilim, panik ataklar yaşayabilirler. Kirli ve değersiz olma hissi yaşanabilir.

Cinsel istismarın görüldüğü ailelerde risk faktörleri olarak;anne babanın çocuklukta istismara maruz kalması, ebeveynlerin üvey olma durumu, tek odalı evde kalınması, aile içi çatışma, anne babalık görevini yerine getirmeme, ebeveyn-çocuk ilişkisindeki bozukluk, ailenin gelen gideninin çok olması, maddi sıkıntı, aile dışındaki sosyal hayatta kısıtlılık ve zorlanma, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı gibi özellikler bulunmaktadır.

Aileyi derinden etkileyen bir başka özel durum ise aile içi cinsel istismar “ensest” ilişkilerdir. Ensest ilişki; biyolojik bağı olan, yasalarca evlenmesi mümkün olmayan kişiler arasındaki cinsel ilişki olarak değerlendirilmektedir. Bu durum bir tabu olarak kabul edilip çoğu zaman saklanmaktadır. Cinsel istismara uğrayanlar yoğun suçluluk ve utanma duyguları hissedebilmekte ve dışlanma korkularından dolayı bu olayı gizlemektedirler. Ensest ilişki genelde annelerin çocuğun davranış sorunlarından dolayı bir uzmana başvurması ile ortaya çıkmaktadır.

Cinsel İstismarla İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

YANLIŞLARDOĞRULAR
“Cinsel istismar yalnızca çocuğun hayal gücünün uydurmasıdır. Çocuklar hikaye uydururlar.”Çocuklar istismar hakkında yalan söylemezler. Bu konuda hikaye uyduranlara çok az rastlanır.
“Sadece çekici, güzel, tatlı, açık giyinen çocuklar; onay bekleyen, kendine güveni olmayan pasif, yaramaz çocuklar istismara uğrar.”Çocukların görünüşü ya da davranışı istismara neden olmaz. Anlamını dahi bilmedikleri olaylarla ilgili çocuklar asla suçlanamazlar!
“Çocuklara akıllı, uslu, açıkgöz olmalarını söyleyerek onları korumuş oluruz.”Çocukları bu konuda eğitmek gerekir. Mahremiyet eğitimi verilmelidir. istismarla karşılaştığında çocuk bağırarak yardım istemeli, oradan uzaklaşmalıdır.
“Çocukları yalnızca kötü görünümlü yabancılar istismar edebilir.”Olguların %80 inden fazlasında istismarcı çocuğun tanıdığı, normal görünümlü kişilerdir.
“Çocukların tehlikede olabileceği yerler; karanlık bastıktan sonra sokaklar, parklar, umumi tuvaletler ve boş sokaklardır.”İstismarcının tercih ettiği yerler genellikle çocuğun tanıdığı, bildiği yerlerdir. Okul ve çevresi, evle okul arasındaki yol, bir arkadaş ya da akrabanın evi, çocuğun kendi evidir.
“Çocukları korkutmamak için cinsel istismardan bahsetmemeliyiz.”Çocuklara belli tehlikelere karşı dikkatli olma yönünde korkutmadan rehberlik etmeliyiz.
“Cinsel istismar vakaları her yerde yaşanmaz, bazı kültürlerde ve ülkelerde yaşanır.”Cinsel istismara her kültürde, her ülkede ve her sosyo ekonomik grupta rastlanmaktadır.
“Kadınlar çocukları cinsel olarak istismar etmezler.”Araştırmalar çocuk cinsel istismarının %20-26 sının kadınlar tarafından yapıldığını göstermektedir.
“Çocuk rıza gösteriyorsa cinsel istismar yoktur.”Çocukta rıza aranmaz. Çocuk bu kavramı anlayabilecek bilişsel olgunluğa sahip değildir.

ÇOCUKLARIMIZI CİNSEL İSTİSMARDAN KORUMAK İÇİN NELER YAPMALIYIZ?

1- Bedenlerini korumayı öğretin.

-Çocuklarınıza bedenlerinin kendilerine ait olduğunu, özellikle iç çamaşırları ile kapatılan bölgelerin çok özel olduğunu ve bu bölgelere anneden/bakım verenden ve gerekirse doktordan başka kimsenin bakma, dokunma hakkının olmadığını anlatın.

– 4-5 yaştan sonra çocukları banyo yaptırırken iç çamaşırları ile yıkamak mahremiyet duygusunun gelişmesine katkı sağlayacaktır.

-Çocuğun bedeni kendine aittir ve dokunulmak, öpülmek istemiyorsa buna “hayır” deme hakkı vardır. İstemediği davranışlar karşısında “hayır” deme hakkı olduğunu öğretin.

Kıyafetlerini değiştirmeden önce izin alın.

2- Güvenliklerini sağlamayı öğretin.

-Çocuklarınıza güvenliklerini korumak için gerekirse kendilerine zarar veren kişiden kaçmak, yüksek sesle bağırmaya başlamak, tekmelemek gibi bazı kural dışı davranışlarda bulunabileceklerini anlatın.

-İnşaatlarda, boş ve terk edilmiş evlerde, bodrumlarda bulunmaması gerektiğini, ailenin bilgisi olmadan arkadaşların veya komşuların evine gidilmemesi gerektiğini öğretin.

-Sanal ortamda tanımadığınız insanlarla arkadaş olmayın, çocuklarınızın ve kendinizin özel görüntülerinizi paylaşmayın.

3- Çocukların cinsel organını sevgi objesi yapmayın!

-Çocukları cinsel organlarını konu ederek sevmek, onları kendilerini kötü niyetli yabancılardan korumak konusunda etkisiz kılabilir. Çocuk bir başkası özel alanına dokunmak istediğinde bunun iyi mi yoksa kötü mü olduğunun ayrımını yapamayabilir.

4- Çocuğun anne babayla yatağının ayrılması.

-2 yaşla birlikte çocuk yavaş yavaş bağımsızlığını kazanır. Bu dönem gelişim olarak da çocuğun odasının ayrılabileceği bir dönemdir. Genel olarak 4 yaşına kadar bu sorunun çözülmesi gerekir. Çocukların anne ve babanın özel ilişkisine şahit olması sakıncalıdır.

5-Yardım istemeyi öğretin.

-Ona doğru gelmeyen şeyleri size rahatlıkla söyleyebileceğini ifade edin. Bazen çocukların olayları abarttığı düşünülür fakat ne olursa olsun çocuğun söylediklerini kulak ardı etmeyin.

6- Her zaman sır saklanmaması gerektiğini öğretin!

-Çocuğunuza “Hiç kimsenin senin özel yerlerine dokunmaya hakkı yoktur. Hiç kimsenin seni kendi özel yerlerine dokundurtmaya hakkı yoktur. Birinin senden bunları istemesi saklayabileceğin bir sır değildir. Anlatmama sözü vermiş olsan bile, anlatırsan başına çok kötü şeyler geleceği söylenmiş olsa bile, böyle bir şey olduğunda anlatmalısın.” deyin.

İHMAL ve İSTSMAR DURUMUYLA KARŞILAŞIRSAM NE YAPMALIYIM?

-Yapacağınız en iyi şey, onu dinleyerek inandığınızı göstermektir.

-Olanlardan dolayı sizin de çok üzgün olduğunuzu, her zaman yanında olacağınızı ve bu olayın onun suçu olmadığını belirtin.

-Cinsel istismar olmuşssa mutlaka önce ilgili kurumlara başvurulmalı, vücutta ve giysilerde hiçbir temizlik yapılmadan muayeneye gidilmelidir. Banyo yapmak, giysileri değiştirmek gibi davranışlar saldırganın ve suçun belirlenmesinde yardımcı olabilecek ipucu ve kanıtların yok olmasına neden olabilir.

TÜM İHMAL VE İSTİSMAR TÜRLERİ İÇİN BİLDİRİM YAPMA ZORUNLUDUR!

YARDIM ALINACAK KİŞİ, KURUM VE KURULUŞLAR

  1. Okul rehber öğretmeni
  2. Okuldaki diğer öğretmenler
  3. Aile bireyleri
  4. Bulunduğu ildeki Çocuk İzlem Merkezleri
  5. En yakın polis merkezi veya en yakın polis/jandarma karakolu
  6. Cumhuriyet başsavcılığı
  7. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl/İlçe Müdürlüğü

ÖNEMLİ TELEFONLAR

112- Acil Yardım Hattı

155- Polis imdat

156- Jandarma İmdat

183- Sosyal Destek Hattı

(Visited 9 times, 2 visits today)

Leave a Reply